ساڵی 1973، وڵاتانی عەرەبی بەرهەمهێنی نەوت، بە سەركردایەتی سعودیە هەناردەكردنی نەوتیان بۆ ئەمریكا راگرت و گورزێكی كاریگەریان لە ولایەتە یەكگرتووەكان دا. ئامانجی سعودیا فشار خستنە سەر ئەمریكا بوو بۆ ئەوەی پشتیوانییە سەربازی و سیاسییەكانی بۆ ئیسرائیل رابگرێت لە ئەنجامی جەنگی نێوان میسر و سوریا لەگەڵ ئیسرائیل کە عەرەب بە جەنگی تشرین ناوزەندی دەکەن.
 
ئابووریی ئەمریكا زیانی گەورەی پێگەیشت و هەموو جیهان بەچاوی خۆیان بینییان كە ئەمریكاش سەرەڕای زەبەلاحیەكەی لەڕووی سەربازی و تێكنۆلۆجی، خاڵێكی لاوازی ستراتیجیی هەیە، ئەویش پشتبەستنە بە وڵاتانی عەرەبی و بە ئێران كە لە بنەڕەتدا چەندین ناكۆكی ستراتیجی لێكیان دووردەكاتەوە و ئەمریكا دووچاری مەترسی كەمەرشكێن دەكاتەوە سەبارەت بە دابینكردنی ئاسایشی وزە.
 
هەرچەندە ولایەتە یەكگرتووەكان بۆ ماوەیەكی كاتی زیانی گەورەی بەركەوت، بەڵام ئەو رێوشوێنانەی سەركردەكانی ئەوكاتی ئەمریكا گرتیانەبەر بۆ رووبەڕووبوونەوەی قەیرانی نەگەیشتنی نەوتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، شكستی بە گەمارۆكەی وڵاتانی عەرەبی هێنا. سەرۆكی ئەوسای ئەمریكا جێراڵد فۆرد و وەزیری دەرەوە هێنری كیسینجەر، بۆ رووبەڕووبوونەوەی تەنگژەی نەهاتنی نەوت بڕیاری دامەزراندنی ‪‘’‬عەمباری ستراتیجی نەوت‪’’‬یان دا كە بریتی بوو لە چەند كۆگایەكی زەبەلاحی نەوت.
 
كۆگایەكان توانای عەمباركردنی 727 ملیۆن بەرمیل نەوتیان هەبوو كە تا ئێستاش بە گەورەترین شوێنی عەمباركردنی نەوت دەژمێردرێت لەسەر ئاستی جیهاندا. هەر جارێك ئەمریكا دووچاری كەمیی نەوت ببێتەوە، ئەم كۆگایانەی عەمباركردنی نەوت دەكەونە كار و بۆ ماوەیەكی باش ئەمریكا لە كەمیی وزە و كاریگەرییەكانی دەپارێزن. کردنەوە و داخستنی لوولەی ئەو عەمبارە زەبەلاحە کاریگەریش دروست دەکات لەسەر نرخی نەوت لە جیهاندا و دەستپێشخەرییەکی گرینگی بە واشینگتۆن بەخشی…..
 
سەرەڕای كۆگای ستراتیجیی نەوت، ولایەتە یەكگرتووەكان چەندین یاسا و رێنماییشی كردە نەخشەرێگا بۆ كۆمپانیاكانی وەكو ئۆتۆمبێل و بەرهەمهێنانی وزە و دامودەزگا حكومی و ناحكومییەكان بۆئەوەی بە كاریگەرترین و كەمترین رێژە وزە بەكاربهێنن و ئامێرەكانیان بەشێوەیەك دروست بکەن بكەن كە کەمترین وزە بەفیڕۆ بدەن.
 
لە هەمووشیان گرینگتر، پارە هەڵڕێژرا بۆ زانکۆکان و سەنتەرەکانی توێژینەوە بۆ توێژینەوە لە سەر بەرهەمهێنانی نەوت و گاز لە بەردی قوڕین (oil shale) کە ئێستا بۆتە ڕکابەرێکی سەرەکی نەوتی ئاسایی….ئەمریكا لەبەرچاوی وڵاتانی عەرەبی و ئێران بەرەو سەربەخۆبوونی وزە هەنگاوی دەنا، بە جۆرێك وڵاتانی ئۆپێک کە گەمارۆیان بە سەر ئەمریکادا سەپاندبوو، تووشی دڵەڕاوكێ كرد كە رەنگبێت بۆ هەتا هەتایە كڕیارێكی گەورەی وەك ئەمریكا لەدەستبدەن و ئەمریكا ببێتە مۆدێلێك بۆ كڕیاریارەکانی دیكەش و لە ئایندەدا وڵاتانی بەرهەمهێنی نەوت و نەوتەكەشیان بێ نرخ بكەن.
 
وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە پەلە، بەر لە پێكاندنی ئامانجەكانیان و بێ ئەوەی ئەمریكا تۆزقاڵێك پشتیوانییەكانی بۆ ئیسرائیل رابگرێت، كۆتاییان بە گەمارۆی هەناردەكردنی نەوت هێنا. كەلتووری پاراستنی وزە ئێستاش لە ئەمریكا كاریگەری خۆی هەیە و ئەوروپاییەكانیش چوونەتە سەنگەری دژ بە زیادەڕۆیی لە بەكارهێنانی نەوت و گاز.
 
جیهان ساڵی ١٩٧٣ بۆ هەمیشە گۆڕدرا، ئەمریکا بە بارمتە گیرابوو بەهۆی زێڕی ڕەش-نەوت. ئەو ڕەنگە ڕەشە بە سیاسەت و بیر و هیزری تاریک بەڕێوە ناچێت. گەمارۆی سعودیە تەنیا کردەوەیەک نەبوو، بەڵکو پەیامێک بوو، گۆڕانکارییەکی بومەلەرزەیی بوو لە دیمەنی سیاسەت و جیۆپۆلیتیک و وزەی جیهانیدا کە بەدرێژایی دەیان ساڵ دەنگی دایەوە.
 
دەگوترێت ئەحمەد زەکی یەمانی، وەزیری نەوتی سعودیا، دوای ماوەیەک وەستانی ھەناردەکردنی نەوت بۆ ئەمریکا بە پاشا فەیسەڵی گووتووە: خاوەن شکۆ، ئەمریکا خەریکە ڕا دێت لە نەبوونی نەوتی سعودیا!