ساڵی 1973، وڵاتانی عەرەبی بەرهەمهێنی نەوت، بە سەركردایەتی سعودییە هەناردەكردنی نەوتیان بۆ ئەمەریكا راگرت و گورزێكی كاریگەریان لە واشینگتۆن دا.
ئامانجی ئەوان فشارخستنە سەر ئەمەریكا بوو بۆ ئەوەی پشتیوانییە سەربازی و سیاسییەكانی بۆ ئیسرائیل رابگرێت.
ئابووریی ئەمەریكا زیانی گەورەی پێگەیشت و هەموو جیهان بەچاوی خۆیان بینییان كە ئەمەریكاش سەرەڕای زەبەلاحییەكەی لەڕووی سەربازی و تێكنۆلۆجی، خاڵێكی لاوازی ستراتیجیی هەیە، ئەویش پشتبەستنە بە وڵاتانی عەرەبی و بە ئێران كە لە بنەڕەتدا چەندین ناكۆكیی ستراتیجی لێكیان دووردەكاتەوە و ئەمەریكا دووچاری مەترسیی كەمەرشكێن دەكات سەبارەت بە دابینكردنی ئاسایشی وزە.
هەرچەندە ولایەتە یەكگرتووەكان بۆ ماوەیەكی كاتی زیانی گەورەی بەركەوت، بەڵام ئەو رێوشوێنانەی سەركردەكانی ئەوكاتی ئەمەریكا گرتیانەبەر بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی قەیرانی نەگەیشتنی نەوتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، شكستی بە گەمارۆكەی وڵاتانی عەرەبی هێنا.
سەرۆكی ئەوسای ئەمریكا جێراڵد فۆرد و وەزیری دەرەوە هێنری كیسینجەر، بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی تەنگژەی نەهاتنی نەوت بڕیاری دامەزراندنی یەدەگی ستراتیجی نەوتیان دا كە بریتی بوو لە چەند كۆگایەكی زەبەلاحی نەوت. كۆگاکان توانای عەمباركردنی 727 ملیۆن بەرمیل نەوتیان هەبوو كە تا ئێستاش بە گەورەترین شوێنی عەمباركردنی نەوت دەژمێردرێت لەسەر زەویدا.
هەر جارێك ئەمەریكا دووچاری كەمیی نەوت ببێتەوە، ئەم كۆگایانەی عەمباركردنی نەوت دەكەونە كار و بۆ ماوەیەكی باش ئەمەریكا لە كەمیی وزە و كاریگەرییەكانی دەپارێزن.
سەرەڕای كۆگای ستراتیجیی نەوت، ولایەتە یەكگرتووەكان چەندین یاسا و رێنماییشی كردە نەخشە رێگا بۆ كۆمپانیاكانی وەكو ئۆتۆمبێل و بەرهەمهێنانی وزە و دامودەزگا حكومی و ناحكومییەكان بۆئەوەی بە كاریگەرترین و كەمترین رێژە وزە بەكاربهێنن و ئامێرەكانیان بەشێوەیەك ساز بكەن كە وزە بەفیڕۆ نەدەن.
واشینگتۆن لەبەرچاوی وڵاتانی عەرەبی و ئێران بەرەو سەربەخۆبوونی وزە هەنگاوی دەنا، بە جۆرێك ئەو وڵاتانەی تووشی دڵەڕاوكێ كرد كە رەنگبێت بۆ هەتا هەتایە كڕیارێكی گەورەی وەك ئەمەریكا لەدەستبدەن و ولایەتە یەکگرتووەکان ببێتە مۆدێلێك بۆ كڕیاری دیكەش و لە ئایندەدا وڵاتانی بەرهەمهێنی نەوت و نەوتەكەشیان بێ نرخ بكەن.
وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بە پەلە، بەر لە پێكاندنی ئامانجەكانیان و بێ ئەوەی ئەمریكا تۆزقاڵێك پشتیوانییەكانی بۆ ئیسرائیل ڕابگرێت، كۆتاییان بە گەمارۆی هەناردەكردنی نەوت هێنا بۆ ولایەتە یەکگرتووەکان.
دوای ئەو جەنگە، نەخشەی جیۆسیاسی و هاوپەیمانێتیی سەربازیی نێوان وڵاتان و ڕێڕەوی گواستنەوەی وزە بۆ جیهان، گۆڕانکاریی بنەڕەتی بەخۆیەوە دەبینێت. ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بۆ دەربازکردنی وزە، ڕووە و باکوور بەرە و سوریا و ئوردن و تورکیا و کەنارەکانی دەریای سوور هەنگاو دەنێن. بە کورتی، جیهان لوولەی هەناسەی نوێ دەدۆزێتەوە و وابەستەبوون بە هورمز، کاڵ دەبێتەوە.
